In order to view this object you need Flash Player 9+ support!

Get Adobe Flash player

Powered by RS Web Solutions

Phụ nữ và thiên chức làm mẹ

PDF.InEmail

          Từ xưa đến nay, bất kỳ bé gái nào khi lớn lên đều muốn có một mái ấm gia đình hạnh phúc và những đứa con thông minh, ngoan ngoãn. Muốn như vậy,các bạn cần trang bị cho mình những kiến thức cơ bản nhất và một trái tim yêu thương con trẻ bởi đôi khi tình thương đi cùng với sự kém hiểu biết sẽ làm hại các con.

Thai nhi và siêu âm

thai_nhi_sieu_am

Đặt con vào dạ, chắc chắn cặp vợ chồng nào cũng hăm hở muốn biết con mình lớn lên như thế nào? có khỏe mạnh hay không? là trai hay gái? Nếu ai có kiến thức về các bất thường trong thai nghén thì đây là sự bắt đầu của nhưng nỗi lo: thai nằm trong hay ngoài tử cung? có khi nào là thai trứng?Tim thai có chưa, trong hay ngoài lồng ngực? Độ mờ da gáy như thế nào? chân tay có bất thường gì không? sọ não như thế nào?...Hàng nghìn nỗi lo mà nếu không có siêu âm chắc chắn các mẹ sẽ rất dễ bị stress.

Siêu âm là bước đột phá lớn trong lĩnh vực sản phụ khoa nói riêng và ngành y tế nói chung. Nhưng siêu âm như thế nào cho đúng? Siêu âm nhiều có tốt cho thai nhi hay không? Và liệu siêu âm có vô hại như chúng ta từng biết?

Theo mục Discovery của tờ Reuter thì siêu âm dường như làm thay đổi sự phát triển của các tế bào thần kinh trong não phôi chuột. Các nhà khoa học Mỹ nghi ngờ ảnh hưởng này cũng xảy ra với bào thai người.

Mặc dù não chuột khác biệt về kích cỡ và cấu trúc so với não chúng ta, song nghiên cứu của Pasko Rakic – một giáo sư thần kinh của đại học Yale đã cung cấp thêm bằng chứng cho thấy việc siêu âm quá nhiều cũng có thể ảnh hưởng tới các em bé chưa ra đời. “Dựa và phát hiện này, chúng tôi cho rằng không nên sử dụng siêu âm cho những quy trình không liên quan đến y học”, Rakic nói. Nhóm nghiên cứu cho biết việc siêu âm não của bào thai chuột trong thời gian dài đã can thiệp vào một quá trình có tên gọi là chuyển dịch thần kinh- theo đó các neuron thần kinh di chuyển từ chỗ này đến chỗ khác. Rakic và cộng sự đã phân tích sự chuyển dịch của các neuron ra lớp vỏ não ngoài cùng ở 146 con chuột tiếp xúc với sóng siêu âm khi đang có thai tương tự với mức dùng ở người. Cường độ sóng siêu âm thay đổi từ mức cao xuống thấp. Sau khi tiếp xúc với sóng siêu âm trong nhiều lần và kéo dài từ 30 đến 420 phút, một lưỡng nhỏ các neuron trong phôi chuột đã không di cư đến địa điểm quen thuộc trong lớp trên cùng của vỏ não. Thay vào đó chúng chạy tới lớp vỏ não nằm sâu hơn hoặc bám vào lớp chất trắng trong não. “Sự di chuyển hợp lý của các neuron trong quá trình phát triển là rất quan trọng đối với việc hoàn thiện của vỏ não và chức năng của nó. Nếu nhiều tế bào não bị ảnh hưởng theo cách này, các nghiên cứu khác cho thấy sự phát triển bất thường có thể có mối liên quan đến chứng động kinh, rối loạn nhận thức và ngôn ngữ, không khác những gì chúng ta đôi khi bắt gặp ở những em bé bị hội chứng nhiễm độc cồn bào thai ”, tiến sĩ Rakic nói. Kỹ thuật gây tranh cãi Siêu âm là kỹ thuật cho phép các bậc cha mẹ ngắm được đứa con chưa lọ lòng của mình và các bác sĩ phát hiện khuyết tật của bé trước khi sinh. Tuy nhiên một vài nghiên cứu phỏng đoán sóng siêu âm có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của não, dù không nhất thiết là bất lợi. Chằng hạn, một công trình công bố năm 1993 trên tạp chí Lancet phát hiện thấy bào thai được siêu âm nhiều dễ thuận tay trái hơn. Một nghiên cứu độc lập khác thì thấy các em bé được siêu âm dường như nhẹ cân hơn, trong khi công trình thứ ba cho rằng các bé sẽ chậm nói. Mặc dù vậy, cũng có nghiên cứu lại cho rằng trẻ được scan trước khi sinh thực hiên các bài kiểm tra ngôn ngữ tốt hơn khi trưởng thành. “Chúng tôi không có bất kỳ bằng chứng nào của chính mình rằng sóng siêu âm gây biến đổi hành vi trên chuột hay bất kỳ tác dụng nào trên não trẻ đang phát triển” Rakic nói. “Vì thế tôi muốn nhấn mạnh rằng việc nghiên cứu trên chuột là phải cấm đoán việc siêu âm thai ở người phục vụ chẩn đoán y học hoaecj các mục đích y học khác”. “Ngược lại siêu âm cho thấy rất có ích về mặc y học”, ông bổ sung. Nhóm nghiên cứu chỉ khuyến cáo các bác sĩ và thai phụ không nên siêu âm quá nhiều vì tò mò hay chỉ muốn vui đùa với bé.

Một thông tin thêm là siêu âm màu có thể gây quái thai đối với thai dưới 3 tháng tuổi. chính vì vậy không nên quá lạm dụng việc siêu âm. Trong cả thai kỳ nên siêu âm khỏang 4 lần vào các tuần 12-22-32 và ngay trước khi sinh. Nếu trong quá trình mang thai có các dấu hiệu bất thường như ra máu, đau bụng, thai không đạp...hoặc bác sĩ siêu âm phát hiện thai có bất thường thì mới nên đi khám và siêu âm theo chỉ định của bác sĩ. Chúng ta nên đến bệnh viện để khám và siêu âm tầm soát dị tật thai hơn là đến phòng siêu âm tư bởi vì mục đích kinh tế họ sẽ có những lời khuyên không chuẩn mực.

Phụ nữ và nuôi con bằng sữa mẹ

nuoi_con_sua_me

Ngày nay tràn lan trên thị trường là các loại sữa công thức trong nước và ngoại nhập. Độ tuổi dùng sữa cũng rất đa dạng: 0-6 tháng, 0-12 tháng, 1-3 tuổi, 3-5 tuổi...Chính vì vậy các bà mẹ cũng chẳng lo khi mình mất sữa hay nếu cho con bú lâu sẽ bị xấu vòng 1. Bên cạnh đó cũng có nhiều bà mẹ trẻ than thở chuyện con mình mới 3 tháng 10 ngày đã tự động bỏ bú, thậm chí mới 1 tháng hay chỉ vừa ra đời đã không chịu bú sữa mẹ. Và thế là bé dùng hoàn toàn sữa ngoài.

Các mẹ có biết rằng tất cả các hãng sữa công thức trên thế giới đều dựa vào công thức của sữa mẹ làm tiêu chuẩn để sản xuất? Và khi một sản phẩm sữa nào muốn đăng quảng cáo đều bắt buộc phải có câu “sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng tố nhất cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ”. Bởi sữa mẹ có rất nhiều lợi ích:

Đối với trẻ:

-   Sữa mẹ đầ đủ và cân đối nguồn chất dinh dưỡng và nước cần thiết cho trẻ, dễ hấp thu, dễ tiêu hóa và sử dụng có hiệu quả.(Sữa pha không phù hợp trẻ không tăng cân, đổi sữa trẻ dễ bị tiêu chảy)

-   Không gây dị ứng

-   Nhiều bạch cầu, kháng thể giúp chống lại bệnh tật, chống bệnh dị ứng

-   Trẻ được bú mẹ sẽ phát triển tốt cả về tinh thần, tâm lý, xã hội và thể chất, nhất là trẻ khuyết tật.

Đối với mẹ:

-         Không mất thời gian pha chế

-         Trẻ bú mẹ giúp tử cung mẹ go tốt sau khi sinh, giảm nguy cơ ung thư vú, ung thư buồng trứng.

-         Mẹ lấy lại vóc dáng nhanh chóng vì khi cho trẻ bú mẹ mất rất nhiều năng lượng và nước.

-         Không phải thức đêm vì dậy pha sữa

-         Mối quan hệ mẹ con trở nên mật thiết, yêu thương

Đối với gia đình

-         Giảm chi phí về kinh tế (mua sữa, bình sữa, núm vú tốt)

-         Không bị stress vì bé khóc đêm, dậy pha sữa

-         Bố ngủ yên.

Tuy nhiên, sau khi sinh làm cách nào để mẹ có sữa ngay cả khi sinh mổ?

Đối với trường hợp sinh thường, sau sinh 2 giờ các bà mẹ đã được gặp con và bắt đầu cho con mút vú. Mặc dù chưa có sữa nhưng trong khoảng thời gian này bé đói nên sẽ cố găng mút vú mẹ và đây là kích thích tố thứ hai (sau oxytoxin được tiêm vào mẹ sau sinh giúp go tử cung ) để có sữa. Tuy nhiên đối với trường hợp sinh mổ, các mẹ phải nằm hồi sức ít nhất 24 giờ, cách ly con. Trong thời gian này bé phải được nuôi dưỡng bằng sữa nhân tạo, sữa ngọt, núm vú dài mút dễ, nhanh no nên bé rất thích. Khi được gần mẹ, mẹ lại chưa có hoặc chỉ có ít sữa, đôi khi núm vú tụt rất khó mút nên bé sẽ khóc không chịu bú.

Lúc này nếu vì quá thương con bà mẹ trẻ sẽ tiếp tục cho bú sữa bình mà không quan tâm đến sữa mẹ thì sữa sẽ không tiết thêm. Khi đó, các bà mẹ nên chịu khó vắt sữa ra (dù rất đau), ít cũng vắt cho vào bình cho trẻ uống để bé làm quen với sữa mẹ và tận dụng nguồn sữa non quý giá, đống thời giúp làm trống các nang sữa tạo phản xạ tiết sữa và giúp núm vú dài ra. Tiếp theo bắt đầu tập cho bé bú, cố gắng ép bé bú được mới thôi.  Nếu thấy bé đói mà sữa mẹ quá ít thì có thể pha sữa ngoài nhưng loãng bằng ½ chỉ dẫn để bé nhanh đói mới chịu bú mẹ. Sau đó hạn chế dần sữa ngoài và thay hoàn toàn bằng sữa mẹ. Khoảng 1 tuần sau bé sẽ quen và hết khóc mỗi khi bú mẹ.

Việc tạo nguồn sữa đã khó, duy trì sữa mẹ đến 18- 24 tháng càng khó khăn hơn. Tuy nhiên nếu áp dụng được các phương pháp sau, các mẹ sẽ có được nguồn sữa dồi dào lâu hơn mong  đợi:

-         Cho trẻ bú thường xuyên, khoảng 2-3 giờ một lần

-         Cho bé bú hết một bên mới bú qua bên kia, như vậy cơ thể mới kích thích tạo sữa. Chú ý không vắt bỏ sữa trong đầu của mỗi bên vì sữa này tuy ít chất dinh dưỡng nhưng chứa lượng nước và kháng thể rất cần thiết cho trẻ.

-         Mẹ ăn uống no, đủ chất, vệ sinh: uống nhiều nước, ăn nhiều cơm, các loại thức ăn cho nhiều sữa như rau lang, canh, móng heo, chân gà, đu đủ xanh mới hái, chuối chát, vả, mực, xôi...Ăn càng nhiều, càng no càng ra nhiều sữa. Các mẹ sẽ không lo bị mập vì phần lớn lượng thức ăn này sẽ biến thành sữa nếu bé bú nhiều nên không vào cơ thể mẹ là bao. Không nên ăn thức ăn chưa nấu chín, chua, lạnh, cay.

-         Nên cho bú ở tư thế mẹ ngối ẵm nghiêng 30 độ bé sẽ bú hiệu quả nhất, bú nhiều và không bị nuốt hơi, đồng thời sẽ tránh tình trạng mẹ ôm bé ngủ luôn ở tư thế nằm, bé ngậm vú vừa mất vệ sinh vừa quen hơi mẹ sẽ khó dứt khi mẹ muốn rời bé. Khi mẹ bế ẵm, bé ngủ thì mẹ dứt vú và đặt bé nằm ôm gối hay nằm ngữa riêng ngủ tiếp.

-         Khi mẹ bắt đầu đi làm, vắt sữa để ở nhà cho bé uống vừa tận dụng nguồn sữa mẹ, vừa làm trống nang sữa. Khi mẹ gần về không cho trẻ ăn uống gì để trẻ đói chịu bú mẹ.

-         Đối với trẻ lớn phải gửi trẻ cả ngày, chiều về mẹ nên cho trẻ bú ngay và tiếp tục bú suốt đêm. Sáng cho bú trước khi trẻ đi học. Điều này rất có ý nghĩa trong việc duy trì nguồn sữa đến 24 tháng.

-         Mẹ phải nghỉ ngơi thoải mái, đặc biệt phải tin tưởng rằng mình đủ sữa cho con.

Nếu áp dụng được các biện pháp trên đây, tôi tin sẽ không có bé nào bị ngưng bú mẹ trước 18 tháng.

Với tình thương yêu con và những chia sẻ này, chúc các bà mẹ thành công trong việc chăm sóc con bằng chính nguốn dinh dưỡng của mình.

Hãy yêu con bằng tất cả tình thương và hãy vì lợi ích của trẻ thơ!

Bác sỹ Nguyễn Thị Hoài Vũ
Bệnh viện Điều dưỡng và Phục hồi chức năng